Definicja błędów medycznych, błędów w sztuce lekarskiej

Coraz częstszym przedmiotem sporów sądowych w Polsce są sprawy rozpatrywane na wniosek podmiotów, które doznały szkody na skutek błędów w sztuce medycznej. Fakt ten wynika z coraz większej świadomości społecznej. Tematyka ta stanowi coraz częstszy przedmiot orzeczeń sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego.

Co to jest błąd medyczny ?        

Powstanie błędu medycznego stanowi podstawę ustalenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody. Ponadto niezbędne jest ustalenie, czy doszło do czynności lekarza niezgodnej z nauką medycyny w zakresie dla lekarza dostępnym, czy osoba odpowiedzialna dopuściła się winy, czy doszło do powstania szkody oraz czy pomiędzy samym błędem, a skutkami w postaci śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, istnieje związek przyczynowy.

Przesłanki powstania błędu medycznego w orzecznictwie Sądu Najwyższego

Przechodząc do analizy powyższych przesłanek, wskazać należy, iż zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 1955 r. sygn. akt IV CR 39/54 (które wciąż pozostaje aktualne),  błędem w sztuce lekarskiej jest czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodna z nauką medycyny w zakresie dla lekarza dostępnym. Najogólniej rzecz biorąc można stwierdzić, iż błąd medyczny to nieumyślne działanie, zaniedbanie lub zaniechanie lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej lub osoby wykonującej inny zawód medyczny, które powodują powstanie szkody u pacjenta.

Definicja ustawowa „zdarzenia medycznego” a błędy medyczne

W polskim systemie prawnym obowiązuje ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 6 listopada 2008 r. Rozdział 13A przedmiotowej Ustawy stanowi o zasadach i trybie ustalania odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku zdarzeń medycznych. Ustawa wprowadza w art. 67a definicję „zdarzenia medycznego”, za które uważa się zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta albo śmierć pacjenta będącą następstwem niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną: diagnozy, leczenia bądź zastosowania produktu leczniczego lub wyrobu medycznego. Pomimo braku wprowadzenia w Ustawie legalnej definicji „błędu medycznego”, czy też „błędu w sztuce lekarskiej”, ww. definicja „zdarzenia medycznego” pozwala precyzyjnie odkodować zakres zastosowania Ustawy w zakresie możliwości dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.

Dochodzenie roszczeń z tytułu błędów medycznych

Dalsze przepisy Ustawy stanowią o trybie dochodzenia roszczeń, podmiotach składających wniosek, wymogach wniosku, jak i kompetencjach wojewódzkich komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych.

Kancelaria Prawna MHS świadczy kompleksową obsługę prawną w zakresie przygotowywania wniosków o ustalenie zdarzenia medycznego, jak i dalszego dochodzenia roszczeń z tytułu wystąpienia zdarzeń medycznych. Doświadczenie Prawników Kancelarii, a także adwokatówradców prawnych współpracujących obejmuje zarówno dochodzenie roszczeń w procesie cywilnym, jak również reprezentację interesów naszych Klientów w postępowaniu karnym. Udzielamy porad prawnych zarówno poszkodowanym, jak i podmiotom niesłusznie oskarżonym o błąd medyczny.

Rodzaje błędów medycznych

Odpowiedzialność podmiotów zobowiązanych do naprawienia szkody czy też wypłaty stosownego zadośćuczynienia, zależna jest od powstania tzw. błędu medycznego. W odrębnym artykule, dotyczącym samej definicji błędu medycznego, błędu w sztuce medycznej, wskazane zostały przesłanki jego wystąpienia, jak również odwołanie do definicji ustawowej „zdarzenia medycznego”.

Dla samego ustalenia odpowiedzialności podmiotu zobowiązanego nie jest istotne rozróżnienie w zakresie rodzajów błędów medycznych, albowiem nie wpływa to na zakres tejże odpowiedzialności. Dokonanie pewnej klasyfikacji pozwala jednak, zarówno poszkodowanym, jak i podmiotom zobowiązanym, ujednolicić i zrozumieć tematykę, co w konsekwencji przekłada się na pełniejsze oddanie problemu.

Doktryna i orzecznictwo wykształciły następujący podział błędów w sztuce lekarskiej, błędów medycznych: błąd diagnostyczny, błąd terapeutyczny, błąd techniczny, błąd rokowania, błąd organizacyjny i błąd informacyjny.

Błąd diagnostyczny

Błąd diagnostyczny wywołany jest niewłaściwym rozpoznaniem, tj. polega on na nieuzasadnionym uznaniu przez podmiot zobowiązany, że pacjent zdrowy. Błąd ten sprowadzać się może również do prawidłowej diagnozy w zakresie samego zachorowania, a następnie do nieprawidłowości w zakresie leczenia. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 października 2013 r. (sygn. akt IV CSK 64/13), pojęcie „błędu w sztuce lekarskiej” odnosi się zatem nie tylko do błędu terapeutycznego (błędu w leczeniu, w tym błędu operacyjnego), ale również do błędu diagnostycznego (błąd rozpoznania). W wypadku konieczności poprzedzenia zabiegu operacyjnego specjalistycznymi badaniami błąd diagnostyczny może się odnosić do etapu tych badań, a jego konsekwencją może być błędna diagnoza schorzenia prowadząca do błędnej decyzji o zabiegu operacyjnym lub o zakresie takiego zabiegu.

Błąd terapeutyczny

W odróżnieniu od błędu diagnostycznego, błąd terapeutyczny zazwyczaj sprowadza się do ustalenia przez lekarza prowadzącego leczenie złej metody leczenia. Z reguły błąd ten jest następstwem wcześniej powstałego błędu diagnostycznego. Osoba poddana leczeniu otrzymuje leki, bądź kierowana jest na zabiegi, które nie znajdują uzasadnienia w jej stanie zdrowia.

Z uwagi na fakt, że błąd terapeutyczny bardzo często stanowi następstwo wcześniej powstałego błędu w zakresie postawionej diagnozy, bardzo często pojawiają się wątpliwości w zakresie odpowiedzialności podmiotu prowadzącego leczenie, kierującego na zabieg i przepisującego odpowiednie leki, w sytuacji, gdy podmiot ten nie prowadził leczenia na etapie samej diagnozy.

Błąd techniczny

Tzw. błąd techniczny spowodowany jest niewłaściwym wykonaniem zabiegu operacyjnego. Jego wystąpienie uzależnione jest od niewłaściwego postępowania, niezgodnego ze sztuką medyczną, osób uczestniczących w przeprowadzanej operacji. Skutkiem błędu technicznego jest powstanie niezamierzonych następstw, w tym przede wszystkim trwałego uszczerbku na zdrowiu pacjenta, czy też w najgorszych przypadkach – śmierci.

Z uwagi na daleko oceny charakter w zakresie ustalania, czy faktycznie doszło do powstania błędu w sztuce lekarskiej, w tym przede wszystkim na etapie przeprowadzanego zabiegu operacyjnego, z reguły konieczne jest skorzystanie z wiadomości specjalnych. Stąd też większość spraw tego typu wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego.

Błąd rokowania i błąd informacyjny

Tzw. błąd rokowania bardzo często łączony jest z kolejnym rodzajem błędu medycznego, tj. błędem informacyjnym. Lekarz stawiając niewłaściwą prognozę co do stanu zdrowia pacjenta, również ponosić może odpowiedzialność z tego tytułu. Podobnie, osoba udzielająca informacji pacjentowi w zakresie określonym ustawą o zawodach lekarza i lekarza dentysty, obowiązana jest udzielić pełnej, a co więcej, jasnej i zrozumiałej informacji o stanie zdrowia, prognozach, rokowaniach, dalszym leczeniu, jak i możliwych następstwach. Zaniechanie tego obowiązku spowodować może odpowiedzialność po stronie osoby zobowiązanej.

Błąd organizacyjny

Błąd organizacyjny sprowadza się zasadniczo do procedur funkcjonujących w szpitalu i zaniedbań w tym zakresie. Odpowiedzialność z tytułu powstałych błędów organizacyjnych ponosić będzie z reguły szpital. Są to przede wszystkim odstępstwa od prawnie i zwyczajowo przyjętych norm, jak i zaniedbania w zakresie ustalonych standardów działania.

Powyższe wyliczenie nie ma charakteru wyczerpującego. Niniejszy artykuł stanowi jedynie ogólne przybliżenie tematyki. Prawnicy Kancelarii MHS w ramach praktyki zawodowej obsługują swoich Klientów w zakresie dochodzenia roszczeń z tytułu powstałych błędów w sztuce medycznej, jak i pomagają w obronie swoich praw.

Kancelaria Prawna MHS i jej prawnicy posiadają bogate doświadczenie związane z dochodzeniem roszczeń z tytułu błędów medycznych. Nasi adwokaci oraz radcowie prawni współpracujący udzielają porad prawnych a także reprezentują naszych Klientów zarówno na etapie postępowań przedsądowych (ugodowych, mediacyjnych) jak również w procesach o odszkodowanie.