Upadłość konsumencka

Zakres zastosowania

Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, określane mianem „upadłości konsumenckiej”, po nowelizacji Prawa upadłościowego, spowodowało znaczne zwiększenie zainteresowania w społeczeństwie. O ile pod rządami poprzedniej ustawy postępowanie to miało charakter marginalny w stosunku do postępowań upadłościowych przedsiębiorców. Wprowadzone zmiany faktycznie przyczyniły się do zmian i umożliwiają faktycznie oddłużenie się osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej.

Wniosek o ogłoszenie upadłości

W przypadku, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości składa dłużnik, powinien on zawierać szczegółowo wymienione w Ustawie dane, w tym przede wszystkim dotyczące osoby dłużnika, okoliczności uzasadniających przedmiotowy wniosek, wskazania miejsc, gdzie znajduje się majątek dłużnika wraz z aktualnym i zupełnym wykazem majątku z szacunkową wyceną jego składników, jak i spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności. Sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd upadłościowy w składzie jednego sędziego zawodowego.

Przesłanki oddalenia wniosku

Sąd rozpoznający wniosek o ogłoszenie upadłości nie działa „z automatu”. W sytuacji, gdy dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa Sąd oddali przedmiotowy wniosek. Ponadto, do oddalenia wniosku dojdzie, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
  • ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisu  49120,
  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku
    o ogłoszenie upadłości,
  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli

– chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Poza powyższymi okolicznościami, Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi lub jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Czy warto złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Przepisy znowelizowanej ustawy Prawo upadłościowe wprowadziły szereg udogodnień dla dłużników, których celem jest „nowy start” poprzez możliwość oddłużenia. O ile pod rządami poprzednich przepisów ilość pozytywnie rozpatrzonych wniosków o ogłoszenie upadłości przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej nie przekroczyła w sumie 100, o tyle po niespełna półtorej roku od wprowadzenia nowych przepisów, Sądy ogłosiły upadłość kilku tysięcy dłużników. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest możliwe nawet w sytuacji majątku niewystarczającego na pokrycie kosztów postępowania.

Prawnicy Kancelarii MHS prowadzą sprawy związane z ogłoszeniem upadłości, zarówno przedsiębiorców, jak i osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (upadłość konsumencka). W toku postępowania reprezentujemy Klientów na każdym etapie postępowania, pomagamy przy sporządzaniu wniosków, przy ustalaniu planu spłat, jak również reprezentujemy na rozprawach.

Nowa regulacja dotycząca uprawnień Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (UOKIK)

17 kwietnia 2016 wchodzi w życie nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wprowadza ona szereg nowych rozwiązań i uprawnień Prezesa UOKIK, które w zamyśle mają się przyczynić do zwiększenia ochrony praw konsumenta. Nieostre sformułowania użyte w nowelizacji, mogą jednak przyczynić się do dużej uznaniowości rozstrzygnięć, co powoduje, że przedsiębiorcy mogą napotykać trudności w dostosowaniu swoich działań do tego, aby były one zgodne z prawem.

Zakaz  stosowania niedozwolonych postanowień wzorców umownych

Prezes UOKIK będzie  mógł wydać decyzję, w której uzna określone postanowienia umowne, stosowane przez przedsiębiorców za niedozwolone i zakaże ich stosowania. Dodatkowo będzie on uprawniony do nakazania przedsiębiorcy poinformowania jego klientów, że określone postanowienie, które było stosowane w umowach zawartych z nim, jest niedozwolone a także do złożenia określonego jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i formie określonej w decyzji. Oczywiście znacznie niebezpieczniejsze z perspektywy przedsiębiorstwa jest nakazania poinformowania swoich własnych klientów, że w stosunku do nich były stosowane niedozwolone postanowienia. Ma to znaczenie nie tylko wizerunkowe, ale także może wiązać się z podnoszeniem określonych roszczeń przeciwko przedsiębiorcy. Dlatego też nowa ustawa przewiduje procedurę uproszczoną, zgodnie z którą, jeżeli przed wydaniem decyzji przedsiębiorca sam zobowiąże się do określonych działań, zmierzających do zakończenia naruszania zakazu lub usunięcia jego skutków, obowiązek informowania swoich klientów o niedozwolonych klauzulach nie będzie nałożony. Istotne jest jednak to, że jeżeli przedsiębiorca nie będzie wykonywał obowiązków do których się zobowiązał, Prezes UOKIK na powrót będzie mógł nałożyć na niego obowiązek poinformowania swoich klientów o niedozwolonych postanowieniach.

Uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone

Prawomocna decyzja o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Oznacza to, że dane postanowienie umowne staje się nieważne w stosunku pomiędzy przedsiębiorcą a jego klientami, a Ci ostatni mają prawo do dochodzenia wszelkich roszczeń z tego wynikłych. Sytuacja taka jest szczególnie niebezpieczna dla przedsiębiorcy, gdyż rozwiązanie to nie bierze pod uwagę, szczególnych okoliczności, występujących w poszczególnych przypadkach, które uzasadniałoby zastosowanie określonego postanowienia umownego.

Proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają ich potrzebom

Wraz z wejściem w życie nowelizacji, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów będzie mogło zostać uznane również proponowanie konsumentom, nieadekwatnych do ich potrzeb usług finansowych. Jeżeli przedsiębiorca na podstawie posiadanych informacji, będzie mógł stwierdzić, że dana osoba takich usług rzeczywiście nie potrzebuje, a jednak w dalszym ciągu będzie on je oferował, wówczas w grę może wchodzi odpowiedzialność z tytułu naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nowododany przepis z pewnością wywoła wiele wątpliwości w stosowaniu, ponieważ brak jest jakichkolwiek wytycznych co do tego, jak określić czy ktoś daną usługę rzeczywiście potrzebuje, czy też nie.

Klient incognito

Zgodnie z nową regulacją kontrolujący z ramienia Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów będzie mógł podjąć czynności zmierzające do zakupu towaru. Przebieg takich czynności może być utrwalony za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Istotne z perspektywy przedsiębiorcy jest to, że dokonanie tych czynności możliwe jest wyłącznie za zgodą Sądu. Ponadto, kontrolujący po dokonaniu czynności zobowiązany jest niezwłocznie do doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz zgody Sądu. Brak zadośćuczynienia tym wymogom powinien być uznany za wadliwość całej czynności dowodowej. Z literalnego brzmienia przepisu wynika, że dotyczy on jedynie zakupu towaru. Niejasne jest przy tym, czy na jego podstawie dopuszczalne byłoby nabywanie usług. Wydaje się, że z uwagi na charakter regulacji ograniczający prawa przedsiębiorców, zająć należy stanowisko, że nie może on być stosowany do usług.

Prawnicy Kancelarii MHS posiadają szerokie doświadczenie w przygotowywaniu wzorów postanowień, odpowiadających prawu, tak aby nie zostały one uznane za niedozwolone. Przygotowujemy umowy, ogólne warunki umów i regulaminy dla wielu branż, w tym w szczególności działających w branży finansowej (lombardy, firmy pożyczkowe – w tym wypadku posiadamy specjalistyczne oprogramowanie do obliczania RRSO) a także e-commerce (sklepy internetowe). Nasi radcowie prawni pomagają także na każdym etapie postępowania przez Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK). Doradzamy, a także przygotowujemy niezbędne odwołania oraz w razie potrzeby skargi do sądu administracyjnego.

Wysokość odszkodowania za błąd medyczny

W poprzednich wpisach na blogu wskazywaliśmy, co zwykło się rozumieć pod pojęciem błędu medycznego oraz w jaki sposób jest możliwe dochodzenie roszczeń z tym związanych. Jednym z najważniejszych pytań, które zadają sobie osoby pokrzywdzone z tytułu błędu medycznego, jest sposób ustalenia należnego im odszkodowania, a co za tym idzie wysokość wypłacanych przez podmioty zobowiązane sum – na podstawie ugody bądź orzeczenia sądu powszechnego.

Droga dochodzenia odszkodowania

Jak już wskazywaliśmy, powstanie błędu medycznego stanowi podstawę ustalenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody. Osoby pokrzywdzone mają prawo dochodzić swoich roszczeń zarówno przez skierowanie sprawy do Wojewódzkiej Komisji do spraw Orzekania o zdarzeniach medycznych, jak również przez skierowanie jej do sądu powszechnego, czy też przez zawarcie stosownej ugody
z podmiotem zobowiązanym (zazwyczaj zakładem ubezpoeczeń).

Odszkodowanie, a zadośćuczynienie

Osoby poszkodowane w wyniku błędu medycznego dochodzić mogą zarówno odszkodowania, tj. strat finansowych odpowiadających faktycznie poniesionym kosztom związanym z leczeniem, dojazdami do szpitala, przystosowania miejsca pracy, jak i miejsca mieszkania do wynikłej niepełnosprawności. Zadośćuczynienie, w odróżnieniu do odszkodowania, stanowi świadczenie odpowiadające doznanej krzywdzie, tj. szkodzie
o charakterze niemajątkowym. Z uwagi na bardzo oceny i przede wszystkim subiektywny charakter krzywdy, ustalanie wysokości zadośćuczynienia nie jest zadaniem łatwym.
W tym miejscu zwrócić należy również uwagę na możliwość dochodzenia przez osoby pokrzywdzone renty z tytułu utraty całkowitej lub częściowej zdolności do pracy zarobkowej albo zwiększenia potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość.

Ustalanie wysokości zadośćuczynienia

Zadośćuczynienie, jak zostało to wyżej wskazane, ma służyć zrównoważeniu doznanym cierpieniom psychicznym i fizycznym, doznanym przez osobę poszkodowaną. W razie śmierci, zadośćuczynienie przysługuje osobom najbliższym za krzywdę przez nich doznaną. Zarówno w toku postępowania sądowego, jak również w sprawie rozpatrywanej pozasądowo, przy ustalaniu należnego zadośćuczynienia, pod uwagę brane są przede wszystkim czynniki takie jak: stopień i rodzaj cierpień psychicznych i fizycznych, wiek poszkodowanego, pomniejszenie widoków na przyszłość, nieodwracalność zmian wywołanych błędem medycznym, czy stopień doznanego trwałego uszczerbku na zdrowiu. Każda sprawa oceniana jest indywidualnie i nie ma mechanizmów, które pozwalają automatycznie ustalić wysokość należnego zadośćuczynienia.

Jak zatem dokonać szacowania należnego zadośćuczynienia?

Pewną wskazówkę w tym zakresie dają wyroki sądów powszechnych. Stąd możliwe często jest, przynajmniej zbliżone, oszacowanie wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia. Kwoty wypłacane z tytułu błędów medycznych coraz częściej przekraczają wysokość 300.000 złotych. Prawnicy Kancelarii na bieżąco śledzą najnowsze orzecznictwo, co pozwala nam w sposób optymalny doradzać Klientom w zakresie podstaw i wysokości dochodzonych roszczeń.

Pozaodsetkowe koszty kredytu

W ostatnim czasie weszły w życie nowe przepisy, których celem jest ograniczenie możliwości korzystania przez pożyczkodawców lub kredytodawców z tzw. pozaodsetkowych kosztów kredytu (pożyczki), a zatem takich kosztów (opłat, prowizji), których firmy udzielające kredytów żądały od swoich klientów niezależnie od „standardowych” odsetek pobieranych przy okazji udzielenia kredytu. Warto zaznaczyć, że wskazana nowelizacja została powiązana przez ustawodawcę z nowymi przepisami dotyczącym wysokości odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań. Mianowicie, górny limit stanowi obecnie 6-krotność stopy lombardowej NBP.

Limit kosztów pozaodsetkowych

Stosownie do treści znowelizowanych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, limit pozadosetkowych kosztów kredytu wynosi 25 procent całkowitej kwoty kredytu oraz 30 procent całkowitej kwoty kredytu wyrażonej w stosunku rocznym. Co równie ważne, ustawodawca precyzuje, iż pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.

Bariera kosztów dla przedłużonych kredytów (pożyczek)

Niezależnie od wskazanych limitów wysokości kosztów pozaodsetkowych, nowe przepisy przewidują również, że jeżeli w ciągu 120 dni od dnia wypłaty kredytu odroczy się spłatę zobowiązania, to opłaty związane z prolongatą muszą zmieścić się w pierwotnym limicie. Inaczej mówiąc, w przypadku gdy pożyczkobiorca wyrazi chęć przedłużenia terminu spłaty pożyczki, firma udzielająca pożyczki nie będzie mogła przekroczyć wskazanych wyżej limitów kosztów pozaodsetkowych.

Ponadto, znowelizowana ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje, że w takiej sytuacji, gdy jeszcze przed spłatą udzielonej pożyczki, konsument będzie chciał zaciągnąć kolejną pożyczkę, wyżej wymieniony limit kosztów odnosi się do sumy kosztów wszystkich zobowiązań, a za kwotę kredytu przyjmuje się wartość pierwszego zobowiązania. Oznacza to, że w przypadku udzielania przez instytucję pożyczkową każdej kolejnej pożyczki, możliwość jej ekonomicznej (zyskownej) „eksploatacji” zostaje de facto ograniczona wyłącznie do standardowych odsetek.

Czy istnieje alternatywa?

Wskazane wyżej regulacje ustawy o kredycie konsumenckim stanowią niewątpliwie znaczące ograniczenie możliwości prowadzenia działalności przez instytucje pożyczkowe, jednakże nie wykluczają one możliwości poszukiwania przez takie instytucje rozwiązań alternatywnych, które pozwalają na utrzymanie rentowności prowadzonej działalności na dotychczasowym poziomie. Kancelaria prawna MHS świadczy pełną obsługę prawną na rzecz pożyczkodawców i kredytodawców polegającą w szczególności na pomocy w dostosowaniu używanych przez nich umów do obowiązujących regulacji oraz udziela porad w zakresie stosowania rozwiązań alternatywnych do tych, które zostały omówione w niniejszym artykule.