Start-up a prawo autorskie

W ostatnim czasie w Polsce powstaje coraz więcej tzw. start-upów. W szczególności, w branży nowych technologii (branży IT) wielu młodych przedsiębiorców decyduje się na rozpoczęcie działalności gospodarczej właśnie w formie start-upu.

W związku z tym, że start-upy opierają swoją działalność najczęściej na tworzeniu oraz eksploatacji różnego rodzaju praw z zakresu własności intelektualnej, przy prowadzeniu tego rodzaju działalności konieczna jest znajomość przepisów wskazanej gałęzi prawa, a przede wszystkim przepisów dotyczących prawa autorskiego.

Pomysł (idea) a utwór

Z perspektywy start-upu pojęciem o absolutnie kluczowym znaczeniu jest „utwór” w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepisy tego aktu prawnego przewidują, iż utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Istotą utworu jest jego sposób wyrażenia (utrwalenia w jakiejkolwiek postaci), co oznacza, że musi on być zindywidualizowany w konkretnej postaci, uzewnętrzniony w treści lub formie rezultat działania.

Co ważne, utwór (jako dobro chronione przepisami prawa własności intelektualnej) należy wyraźnie oddzielić od idei (pomysłów), które same w sobie nie zawierają sposobu wyrażenia.  Wśród takich pomysłów wymienia się przede wszystkim pomysły na kampanię reklamową. W orzecznictwie podkreśla się, że wyłączenie spod ochrony autorskoprawnej pomysłów miało zapobiec monopolizacji myśli człowieka, które powinny stanowić dobro publiczne, przynajmniej z punktu widzenia prawa autorskiego.

Utwory pracownicze w start-upie

Kolejną kwestią niezwykle istotną z perspektywy start-upu są tzw. utwory pracownicze, a zatem utwory, które tworzą pracownicy start-upu w ramach obowiązków wynikających z łączącego ich z przedsiębiorstwem stosunku pracy.

Odpowiednie przepisy przewidują, że jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Stąd też, istotnym jest, aby w przypadku zawierania umowy o pracę z pracownikiem, którego podstawowym obowiązkiem będzie tworzenie produktów mogących stanowić utwór w rozumieniu przepisów prawa autorskiego (np. aplikacji, oprogramowania etc.), umowa o pracę została zredagowana w taki sposób, który zapewnić twórcy start-upu odpowiednie zabezpieczenie w zakresie majątkowych praw autorskich.

Zakres dopuszczalnej ingerencji w treść oraz formę utworu

Wreszcie, przedsiębiorcy tworzący start-upy powinni  również pamiętać, że w przypadku „nabycia” przez nich możliwości komercyjnej eksploatacji cudzych utworów, możliwość ingerencji przez nich w treść oraz formę utworu jest w znacznym stopniu ograniczona przez przepisy. Każdemu twórcy (w tym również pracownikowi start-upu) przysługuje bowiem autorskie prawo osobiste zwane prawem do integralności utworu, a polegające na tym, że twórca ma prawo do nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania.

Należy jednocześnie podkreślić, że w orzecznictwie sądów powszechnych dopuszcza się pewne umowne regulowanie przez strony kwestii wykonywania przez twórcę jego autorskich praw osobistych (możliwość zobowiązania się twórcy do niewykonywania określonych praw osobistych).

Podsumowanie

Kancelaria prawna MHS świadczy pełną obsługę prawną przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w formie start-upu. Prawnicy Kancelarii MHS posiadają duże doświadczenie w zakresie przygotowywania zarówno umów o charakterze wewnętrznym (umowy o pracę z uwzględnieniem regulacji dotyczącej utworów pracowniczych) jak i zewnętrznym (umowy licencyjne, umowy o przeniesienie majątkowych praw autorskich). Kancelaria MHS uczestniczyła ponadto w wielu negocjacjach oraz sesjach mediacyjnych dotyczących sporów pomiędzy start-upowcami dotyczących naruszeń praw własności intelektualnej.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania

14 czerwca 2016 roku w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa z 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta wprowadza w życie przepisy, który w zamyśle ustawodawcy mają przeciwdziałać unikaniu opodatkowania.

Urząd Skarbowy oceni racjonalność decyzji gospodarczych

Nowe przepisy pozwalają urzędom skarbowym na ocenę, czy w danych okolicznościach faktycznych, czynność prawna dokonana przez określony podmiot jest sztuczna tzn. czy inny podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej, dokonałby takiej czynności. W przypadku stwierdzenia, że taka czynność jest sztuczna, podmiot, który ją dokonał nie osiąga korzyści podatkowej, którą mógłby osiągnąć, gdyby określona czynność została uznana za skuteczną w rozumieniu przepisów podatkowych. Ponadto, organ podatkowy bada czy analizowana przez niego czynność nie pozostaje w sprzeczności z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej oraz czy nie ma na celu jedynie osiągniecia korzyści majątkowej. Innymi słowy, można powiedzieć, że jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że w danych okolicznościach ustawa podatkowa wiąże z określonymi stanem faktycznym skutki podatkowe, a podatnik podejmuje określone czynności prawne, które nie wchodzą w zakres opodatkowania, będzie on zmuszony tak czy inaczej do zapłaty podatku.

Co bierze pod uwagę Urząd Skarbowy przy ocenie sztucznego sposobu działania ?

Przy analizie sposobu działania pod kątem sztuczności, pod uwagę będą brane takie kwestie jak to czy dana operacja gospodarcza została podzielona na kilka mniejszych, czy zaangażowano podmioty pośredniczące mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, czy ostateczny rezultat sposobu działania doprowadził do stanu sprzed dokonania czynności, czy występują elementy kompensacyjne, czy ryzyko ekonomiczne podejmowanych działań jest tak duże, że korzyści inne niż podatkowe nie skłoniłyby podmiotu działającego rozsądnie do wybrania tego sposobu działania. Dodatkowo należy wskazać, że przy ocenie, czy dana czynność została podjęta w celu osiągniecia korzyści podatkowej, organ podatkowy ocenia czy pozostałe korzyści gospodarcze lub ekonomiczne były istotne.

Opinia zabezpieczająca

Zgodnie z nowymi przepisami, osoba zainteresowana będzie uprawniona do złożenia wniosku do ministra do spraw finansów publicznych o wydanie opinii zabezpieczającej. Przedmiotowy wniosek może dotyczyć zarówno decyzji planowanej, rozpoczętej, jak i dokonanej. Termin na wydanie opinii wynosi 6 miesięcy. Wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej podlega opłacie w wysokości 20.000 zł, co ma stanowić tamę przed masowym składaniem wniosków przez osoby zainteresowane.

Podsumowanie

Nowe uregulowanie budzi uzasadnione wątpliwości uczestników obrotu gospodarczego. W szczególności zastrzeżenia budzi wprowadzenie bardzo pojemnych klauzul generalnych dotyczących oceny określonych zdarzeń gospodarczych. Praktyka stosowania przepisów związanych z klauzulą przeciwko unikaniu opodatkowania pokaże czy pracownicy Urzędu Skarbowego na tyle znają realia gospodarcze, aby prawidłowo oceniać czy określona transakcja zostałaby zawarta przez rozsądnego przedsiębiorcę, czy też nie.

Kancelaria Prawna MHS udziela pomocy prawnej przedsiębiorcom, związanej z prawem podatkowym. Analizujemy określone zdarzenia z perspektywy obciążeń publicznoprawnych, doradzamy najbardziej optymalny sposób działania, a także składamy wnioski o wydanie indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego i reprezentujemy naszym klientów przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi.

Możliwość odzyskania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego

Ubezpieczenia niskiego wkładu własnego

Kredytobiorca nie dysponujący odpowiednim wkładem własnym, tj. najczęściej na poziomie ok. 20%, chcąc dokonać zakupu nieruchomości, bardzo często sięgał po tzw. ubezpieczenie niskiego wkładu własnego. Ubezpieczenie to miało na celu zabezpieczenie kredytodawcy, tj. banku. Co istotne, ubezpieczenia te stanowiły zabezpieczenie jedynie interesu kredytodawcy, albowiem zapisy umów łączących stron zawierały zapisy, zgodnie z którymi w razie zaprzestania spłaty kredytu, ubezpieczyciel wypłacał należne bankowi odszkodowanie, a następnie dochodził zwrotu tejże kwoty od kredytobiorcy. Stąd też nie stanowiły one żadnej formy zabezpieczenia interesów kredytobiorcy, który ponosił koszty przedmiotowego ubezpieczenia.

Klauzule abuzywne

Z uwagi na powyższe, jak również na fakt, iż bardzo często sama treść umowy ubezpieczenia zawartej między kredytodawcą, a zakładem ubezpieczeń, nie była jawna dla kredytobiorcy, który przecież ponosił koszt tejże polisy, ukształtowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą ubezpieczenie niskiego wkładu uznane zostało za klauzulę abuzywną. Konsument nie jest stroną ani też uposażonym z umowy ubezpieczenia, w związku z czym powstaje sytuacja, w której nie odnosi on żadnych korzyści z tej umowy, zabezpieczającej wyłącznie interesy Banku, ponosząc jednocześnie odpowiedzialność regresową z tego tytułu i w efekcie Bank – kredytodawca przerzuca na konsumentów ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej (tak np. Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI ACa 1521/12).

Dochodzenie zwrotu składek

Kredytobiorca, który wykaże, iż faktycznie zapisy łączącej go umowy były nieważne, ma możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów dotyczących obowiązku zwrotu nienależnych świadczeń. Podkreślenia wymaga fakt, że nie każde zapisy umowy ubezpieczenia niskiego wkładu zostaną uznane za niedozwolone. Dla uznania, że klauzula ma charakter abuzywny, konieczne jest ustalenie, że postanowienie to nie było uzgodnione indywidualnie z konsumentem, nie dotyczy ono sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, a ukształtowane przez postanowienie prawa i obowiązki konsumenta pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami
i rażąco naruszają jego interesy.

Wykazanie powyższego pozwoli skutecznie dochodzić roszczeń związanych ze zwrotem składem za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

Kancelaria MHS dokonuje weryfikacji dokumentów przedłożonych przez Klientów, ustala możliwości i strategię procesową, celem skutecznego dochodzenia roszczeń z tytułu wpłaconej składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. W ramach prowadzonej Kancelarii pomagamy Klientom i reprezentujemy Ich przed wszelkimi Instytucjami, Bankami, Zakładami Ubezpieczeń, jak również na etapie postępowania sądowego.