Uznawanie zagranicznych wyroków rozwodowych w Polsce

Problematyka uznania zagranicznego wyroku rozwodowego w Polsce jest bardziej powszechna niż mogłoby się to wydawać. Przepisy prawa przewidują bowiem możliwość uzyskania rozwodu przez obywatela polskiego poza granicami kraju. Czy zagraniczny wyrok rozwodowy jest w Polsce wiążący? Owszem, lecz procedura uznania takiego wyroku zależy od tego, w jakim kraju przeprowadzone było postępowanie rozwodowe i kiedy zapadło orzeczenie. Dzisiejszy wpis ma na celu kompleksową charakterystykę procedury uznawania zagranicznych wyroków rozwodowych wydanych w państwach unijnych, jak i państwach, które nie są członkami Unii Europejskiej, przy czym w niniejszym artykule skupimy się na amerykańskim wyroku rozwodowym.

Wyroki rozwodowe wydane w państwie unijnym

Do momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej istniał tylko jeden sposób uznania w Polsce wyroku rozwodowego wydanego za granicą. Mianowicie, należało złożyć stosowny wniosek do sądu okręgowego, który następnie rozpoznawał sprawę w składzie trzech sędziów zawodowych – postępowanie to było długotrwałe i nierzadko trwało wiele miesięcy. Taki stan rzeczy był niewątpliwie utrapieniem dla wnioskującego o uznanie zagranicznego wyroku. W związku ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie Rady WE 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (cytowane dalej jako rozporządzenie).

Z treści przepisów powołanego rozporządzenia wynika, iż orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. W związku z tym w przypadku rozwodu orzeczonego na terenie Unii Europejskiej po dniu 1 maja 2004 r. (data przystąpienia Polski do Unii Europejskiej), nie jest wymagane przeprowadzanie postępowania przed polskim sądem w celu uznania wyroku rozwodowego. W tych sprawach wystarczy samo zarejestrowanie rozwodu w urzędzie stanu cywilnego. Powyższa zasada nie dotyczy Danii, która nie brała udziału w podpisaniu rozporządzenia, oraz orzeczeń wydanych przed wejściem Polski do Unii Europejskiej.

Wyroki rozwodowe wydane w Stanach Zjednoczonych

W przypadku wyroków wydanych w państwach, które nie są członkami Unii Europejskiej sposób uznania wyroku uzależniony jest od tego, czy został on wydany przed, czy po 1 lipca 2009 r. tj. przed czy po nowelizacji art. 1145-1149 kodeksu postępowania cywilnego (cytowane dalej jako: k.p.c.)

Wyrok rozwodowy wydany w Stanach Zjednoczonych po 1 lipca 2009 roku

Jeżeli wyrok został wydany po 1 lipca 2009 r., wystarczy wystąpienie o wpisanie stosownej wzmianki do aktu małżeństwa. Procedura wpisania do aktu małżeństwa wzmianki o rozwodzie jest analogiczna jak w przypadku wyroków wydanych w państwach unijnych. Począwszy od dnia 1 lipca 2009 r., orzeczenia wydane przez organy sądowe zagranicą podlegają uznaniu niejako automatycznie (z mocy prawa) na terytorium RP. Cechą charakterystyczną uznania automatycznego jest to, że orzeczenie sądu państwa obcego staje się skuteczne na terenie państwa uznającego w tym samym momencie, w którym nabywa skuteczność w państwie pochodzenia. Stosownie do treści art. 1145 k.p.c., orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba, że istnieją przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. o których mowa w dalszych rozważaniach. W zakresie tych orzeczeń sądowych, które zostały wydane przez sądy państw obcych po 1 lipca 2009 r., nie jest konieczne przeprowadzenie jakiegokolwiek dodatkowego postępowania sądowego w celu uznania takiego wyroku i wywołania przez niego skutków na terytorium Polski. Należy jednak pamiętać o pewnych warunkach jakie muszą zostać zachowane aby doszło do jego uznania, m.in. chodzi tu o to aby orzeczenie sądu zagranicznego było prawomocne, a także aby strona pozwana w trakcie prowadzonego postępowania zachowała prawo do obrony (art. 1146 k.p.c.).

Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że taki wyrok nie jest automatycznie zapisywany w aktach stanu cywilnego w Polsce. Wyrok taki należy najpierw zarejestrować, we właściwym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce. Wniosek taki można założyć nie tylko osobiście, ale również za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika np. adwokata czy radcy prawnego. W takiej sytuacji nie będzie potrzeby osobistego przyjazdu do Polski, przez osobę, która chce zarejestrować wyrok.

Wyrok rozwodowy wydany w Stanach Zjednoczonych przed 1 lipca 2009 roku

Skuteczność zagranicznych orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych, w tym rozwodowych, wydanych przed 1 lipca 2009 r. jest bardziej skomplikowana i wymaga uprzedniego uznania przez właściwy sąd okręgowy w Polsce.

Należy więc przeprowadzić odpowiednie postępowanie „legalizujące” taki wyrok. Wniosek o uznanie zagranicznego wyroku rozwodowego składa się do właściwego sądu okręgowego w Polsce. Jeżeli sąd wyda orzeczenie o uznania wyroku zagranicznego, należy taki fakt zgłosić do odpowiedniego Urzędu Stanu Cywilnego. Warto również w tej kwestii zasięgnąć porady np. u radcy prawnego bądź adwokata celem zebrania właściwych dokumentów lub sporządzenia odpowiednio brzmiącego wniosku.

Podsumowanie

Podsumowując, w obu procedurach czy to procedurze na podstawie rozporządzenia unijnego bądź na podstawie znowelizowanego kodeksu postępowania cywilnego, zagraniczne wyroki rozwodowe są w pełni respektowane, z mocy prawa na terenie RP. Wybór odpowiedniego trybu postępowania w obu rozpatrywanych przypadkach zależy przede wszystkim od chwili uprawomocnienia się wyroku rozwodowego oraz miejsca jego wydania. Prawnicy Kancelarii MHS prowadzą w imieniu Klientów szereg spraw rozwodowych oraz udzielają pomocy przy procedurach uznaniowych zagranicznych wyroków rozwodowych. Kancelaria MHS zajmuje się również reprezentacją Klientów w takich sprawach, w których zainteresowani uznaniem takich wyroków przebywają obecnie poza granicami kraju np. w Stanach Zjednoczonych lub na terytorium jednego z państw Unii Europejskiej.