Zbiorowe prawo pracy

Zbiorowe prawo pracy, to (generalnie rzecz ujmując) normy prawne regulujące relacje pomiędzy pracodawcami a związkami zawodowymi czy innym przedstawicielstwem pracowników. Podstawowymi celami zbiorowego prawa pracy są: ustalanie warunków pracy pracowników, ochrona interesów pracowników i pracodawców przez wpływ ich organizacji na decyzje publiczne oraz zapewnienie pracownikom udziału w zarządzaniu zakładami pracy. Warto podkreślić, że przepisy regulujące zbiorowe prawo pracy, w przeciwieństwie do indywidualnego prawa pracy, zostały zawarte w szeregu różnych ustaw, w tym w szczególności w ustawie o związkach zawodowych, ustawie o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, ustawie o organizacjach pracodawców oraz w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.

Kancelaria MHS świadczy kompleksową obsługę prawną w zakresie zbiorowego prawa pracy. Prawnicy Kancelarii MHS reprezentują obie strony sporów zbiorowych - zarówno pracodawców, jaki i organizacje związkowe. W ramach doradztwa prawnego świadczonego przez Kancelarię MHS przygotowane są projekty porozumień jak również udzielane są szczegółowe porady prawne co do procedur obowiązujących w zbiorowym prawie pracy.

I. Związki zawodowe

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o związkach zawodowych, związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Co ważne, związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. Niezależność związków zawodowych - w konkretnym ujęciu - to po prostu brak uprawnień podmiotów zewnętrznych wobec związku do ingerowania w swobodę działań tych organizacji oraz sprawowania nad nimi nadzoru lub kontroli. Przykładowo, pracodawca nie ma wobec organizacji związkowych żadnych uprawnień władczych czy kontrolnych, i to nawet w odniesieniu do tych, które w toku swojej działalności naruszają np. postanowienia własnych statutów.

Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami. Należy jednocześnie podkreślić, że przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia osób, o których mowa wyżej, prawa przynależności i wstępowania do związków zawodowych. Z kolei osoby bezrobotne zachowują prawo przynależności do związków zawodowych, a jeśli nie są członkami związków zawodowych, mają prawo wstępowania do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach określonych statutami związków.
Związek zawodowy powstaje z mocy uchwały o jego utworzeniu, podjętej przez co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia związków zawodowych. Co ważne, osoby, które podjęły uchwałę o utworzeniu związku zawodowego, uchwalają statut i wybierają komitet założycielski w liczbie od 3 do 7 osób. Nowopowstały związek podlega obowiązkowej rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, przy czym sąd może odmówić rejestracji tylko przypadku, gdy którykolwiek z rygorów ustawowych został naruszony. Jest to zatem kontrola o czysto formalnym charakterze.

Kancelaria prawna MHS świadczy pełną obsługę prawną związków zawodowych na każdym etapie ich funkcjonowania. Prawnicy Kancelarii MHS oraz adwokaci i radcowie prawni współpracujący pomagają w szczególności w dopełnieniu wszelkich formalności związanych z rejestracją związku zawodowego. Doradztwo prawne obejmuje ponadto także stałą obsługę prawną związków zawodowych.

Ponadto Kancelaria MHS udziela porad prawnych pracodawcom, u których związki zawodowe działają z naruszeniem prawa. Pomoc prawna obejmuje tu wskazywanie wszystkich możliwych środków, które przysługują pracodawcy do ochrony jego praw.

II. Udział pracowników w podejmowaniu decyzji dotyczących zakładu pracy

Udział czynnika pracowniczego w podejmowaniu decyzji dotyczących zakładu pracy został zdefiniowany w ustawie o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji. Przepisy przedmiotowej ustawy stosuje się do pracodawców wykonujących działalność gospodarczą zatrudniających co najmniej 50 pracowników. Wskazana ustawa przewiduje, że specyficznym "organem" reprezentującym pracowników wobec pracodawcy jest. tzw. rada pracowników. W zależności od liczby pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, w skład rady wchodzi od 3 do 7 pracowników, wybieranych przez wszystkich pracowników zakładu. Koszty związane z wyborem i działalnością rady pracowników ponosi pracodawca. Kadencja rady pracowników trwa 4 lata od dnia jej wyboru.

Rada pracowników ustala z pracodawcą: zasady i tryb przekazywania informacji i przeprowadzania konsultacji; tryb rozstrzygania kwestii spornych oraz zasady ponoszenia kosztów związanych z wyborem i działalnością rady pracowników, w tym kosztów związane z wykonywaniem niezbędnych ekspertyz. Należy podkreślić, że pracodawca jest zobowiązany do przekazania radzie pracowników szeregu informacji, a w szczególności informacji dotyczących: działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy oraz przewidywanych w tym zakresie zmian; stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia; działań, które mogą powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia. W sprawach tych rada pracowników może przedstawić pracodawcy swoją opinię.

Co szczególnie ważne, konsultacje prowadzone przez pracodawcę i radę pracowników powinny być zawsze prowadzone  w celu umożliwienia osiągnięcia porozumienia pomiędzy radą pracowników a pracodawcą.

Kancelaria prawna MHS świadczy kompleksową obsługę prawną z zakresu doradztwa prawnego dotyczącego procesu konsultacji pomiędzy pracodawcami i radami pracowników. Pomoc prawna udzielana przez Zespół MHS jest udzielana obu stronom procesu konsultacji. W ramach doradztwa prawnego Prawnicy Kancelarii MHS oraz adwokaci i radcowie prawni współpracujący udzielają nie tylko porad prawnych, ale przygotowują również niezbędne dokumenty.

III. Spory zbiorowe

Spory dotyczące kwestii związanych z prawem pracy zwykło się dzielić tradycyjnie na spory indywidualne oraz spory zbiorowe. Kryterium podziału tych sporów jest to, czy spór dotyczy pracowników rozumianych jako pewna zbiorowość - jeżeli odnosi się on do co najmniej dwóch pracowników, to należy uznać go za spór zbiorowy. W myśl ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych.

W ramach sporów zbiorowych, interesy pracowników reprezentują związki zawodowe. W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z nich może reprezentować w sporze zbiorowym interesy stanowiące przedmiot tego sporu. Jednakże w praktyce, organizacje związkowe działające w danym zakładzie pracy decydują się często na stworzenie wspólnej reprezentacji związkowej, która staje się wyłącznie właściwa do reprezentowania interesów pracowniczych w konkretnym sporze. Warto również podkreślić, że prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mogą być reprezentowane przez właściwe organizacje pracodawców.

Spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez podmiot reprezentujący interesy pracownicze do pracodawcy z żądaniami w wyżej wymienionych sprawach wskazanych, jeżeli pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni. Co ważne, W zgłoszeniu sporu określa się przedmiot żądań objętych sporem. Podmiot zgłaszający spór może uprzedzić, że w razie nieuwzględnienia wysuniętych żądań zostanie ogłoszony strajk. Dzień zapowiedzianego strajku nie może przypadać przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu.

Strajk polega na zbiorowym powstrzymywaniu się pracowników od wykonywania pracy w celu rozwiązania sporu dotyczącego interesów pracowniczych. Warto podkreślić, żestrajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego wyczerpania możliwości rozwiązania sporu, a zatem rokowań i mediacji pomiędzy stronami. Strajk może być zorganizowany bez zachowania tych zasad, jeżeli bezprawne działanie pracodawcy uniemożliwiło przeprowadzenie rokowań lub mediacji, a także w wypadku, gdy pracodawca rozwiązał stosunek pracy z prowadzącym spór działaczem związkowym.

Kancelaria prawna MHS świadczy kompleksową obsługę prawną sporów zbiorowych. Prawnicy MHS oraz adwokaci i radcowie prawni współpracujący reprezentują w tych sporach zarówno organizacje zrzeszające pracodawców, jak i organizacje związkowe, które występują w obronie interesów pracowniczych. Doradztwo prawne prowadzone przez Kancelarię MHS obejmuje m. in. przygotowywanie szczegółowych opinii prawnych i ekspertyz.